Усе, пэўна , памятаюць як нядрэнна, падобна , зарабілі некаторыя кіраўнікі
Нацбанка і банкіры падчас курсавой панікі восенню мінулага года.

Адны па вельмі падазронай працэдуры і на вельмі непразрыстых умовах
падавалі рэфінансаванне, іншыя гэтыя сродкі тут жа канвертавалі
ў замежную валюту, зарабляючы сотні мільёнаў даляраў. Прычым гулялі
яны, мяркуючы па ўсім, з адной рукі, таму што наўмысна стымулявалі паніку
на валютным рынку і падвышалі курс замежнай валюты да грыўні, відавочна,
ведаючы, у які момант і на якім узроўні Нацбанк спыніць гэты працэс. Спадарыня
Цімашэнка даволі спакойна доўгі час "не бачыла» гэтага, але як толькі
НБУ захацеў суняць апетыты яе ўрада і адмовіўся друкаваць грошы
на пакрыццё бюджэтнага дэфіцыту, неадкладна выступіла з зруйнавальнай крытыкай.
Але Нацбанк «выправіўся», і яго друкаваныя станкі сталі працаваць на поўную
магутнасць, задавальняючы патрэбы ўрада. Так, калі па стане
на 3 лістапада мінулага года агульная сума аблігацый ўнутранага дзяржаўнага
пазыкі, эмітаваных урадам, складала нейкіх 8223, 38 млн. грн.,
з іх у партфелі НБУ было ўсяго на суму 29, 11 млн., то сёння ў звароце
каштоўных папер ўрада - на суму 51337, 44 млн., з якіх у Нацбанка
- 30114, 14 млн. грн. Гэта значыць НБУ менш чым за 9 месяцаў прымудрыўся ў чыстым
выглядзе павялічыць свой партфель урадавых каштоўных папер больш чым у
тысячу разоў. Цяпер некаторыя з адмыслова заўзятых прыхільнікаў ўрада паўтараюць,
што не апраўдаліся прагнозы пра рост запазычанасці па зарплаце бюджэтнікам
і пенсій, і ў гэтым асабістая заслуга спадарыні Цімашэнка. Але ў гэтым выпадку дарэчы
нагадаць ім пра вар'яцкім росце ў гэтым годзе ўнутраных і знешніх абавязацельстваў
ўрада і дзяржпрадпрыемстваў - іх прымушалі да прыцягнення крэдытаў, каб
потым накіраваць у дзяржбюджэт дадатковыя сродкі. Таксама ім бы не перашкодзіла
задумацца, чаго гэта будзе каштаваць у будучыні ўсім грамадзянам краіны. Таму
што акрамя таго, што друкаванне незабяспечаных паперак немінуча прыводзіць
да абіраньні перш найменш абароненых слаёў насельніцтва шляхам інфляцыі і абясцэньвання
нацыянальнай валюты, усе гэтыя абавязацельствы давядзецца калі-то пагашаць, хоць
гэта ўжо будзе пасля прэзідэнцкіх выбараў, а тады - ужо хоць патоп ... Аднак
«Правільнае» паводзіны кіраўніцтва Нацбанка тычылася не толькі палітыкі
друкавання грошай для ўрада, але і істотнага змены напрамкаў
рэфінансавання. Па дадзеных, апублікаваных у СМІ, велізарныя сумы рэфінансавання
атрымалі банкі, уладальнікі якіх напрамую звязаны з БЮТ або Партыяй рэгіёнаў
і ў падтрымку якіх не без падстаў разлічвае прэм'ер-міністр. Наогул
варта адзначыць, што яна валодае выдатным талентам знаходзіць патрэбных
людзей у асяроддзі іншых палітычных сілаў, праўда, за іх галосную або тайны
падтрымку разлічваецца з імі не з уласнай кішэні, а за дзяржаўны
конт. Рэкапіталізацыя аб двух канцах Яркі прыклад гэтага - сітуацыя з рэкапіталізацыю
Укргазбанка. Гэты банк, які належыць выдатным члену ПР Васіль Горбаль,
не толькі атрымаў 1, 2 мільярдаў рэфінансавання і 2, 6000000000 кароткатэрміновага
стабілізацыйнага крэдыту, - за кошт дзяржаўных сродкаў павялічаны яго
статутны капітал на 3, 1 млрд. грн. Гэта значыць прыватныя акцыянеры пры такім варыянце
рэкапіталізацыі не губляюць ні капейкі уласных сродкаў. А ў будучыні нават
змогуць выкупіць акцыі банка, якія належаць дзяржаве, - на досыць
выгадных для сябе ўмовах. Праўда, яны губляюць кантроль за банкам. Але і
гэта даволі ўмоўна, таму што банк пераходзіць пад кантроль ўрада,
а спадарыня Цімашэнка на гэтым этапе з разуменнем ставіцца да інтарэсам тых
членаў ПР, хто відавочна або няяўна падтрымлівае яе. Правёўшы ў такім выглядзе рэкапіталізацыю
гэтага банка, ні ўрад, ні НБУ не далі грамадскасці інфармацыю
- Колькі ж ён цяпер варта. Не паведамілі яны і пра тое, колькі выведзена
з яго грошай, і які аб'ём безнадзейных крэдытаў і іншых актываў, нічога
цяпер не стаяць, на балансе гэтага банка і не апынецца, што пасля іх
спісання, уласны капітал на справе з'яўляецца адмоўным. Адзіным
пазітывам можна лічыць толькі тое, што фізічныя асобы - уладальнікі дэпазітаў
банка - ужо не страцяць свае зберажэнні. Хоць, у рэчаіснасці, страты
ад непразрыстай, непрафесійнай, а магчыма, і не вельмі законнай дзейнасці
яе акцыянераў і мэнэджараў будуць пакрытыя за кошт падаткаплацельшчыкаў, то
ёсць кожнага з нас. А вось уладальнікі Укрпромбанка апынуліся не настолькі
патрэбныя спадарыні Цімашэнка, таму ён ідзе на банкруцтва. І фізічным асобам
- Уладальнікам дэпазітаў на агульную суму 7, 297 млрд. грн. - Варта рыхтавацца
да таго, што яны, калі і атрымаюць свае сродкі, то толькі часткова (у межах
150 тыс. грн.), За кошт сродкаў Фонду гарантавання ўкладаў фізічных
асоб, да таго ж праз нявызначаны час. Ідэя перавесці абавязацельствы
ўсіх фундатараў гэтага банка ў Ощадбанк з адначасовай перадачай яму ад
ўрада ОВГЗ на адпаведную суму наўрад ці будзе рэалізаваная. Хоць
гэта, магчыма, і прыкра чытаць укладчыкам гэтага банка, але такая схема не
зможа быць выкарыстана. Таму што, па-першае, у бюджэце проста не прадугледжаны
сродкі на такія мэты. І хоць, як паказвае вопыт, захаванне нормаў бюджэтнага
заканадаўства ніколі не ставілася да цнотам цяперашняга ўрада,
але відавочна, што для гэтага проста няма грошай, а МВФ не пагодзіцца на павелічэнне
дэфіцыту дзяржбюджэту. А пакуль Юля Уладзіміраўна вымушаная прыслухоўвацца да
пазіцыі гэтага міжнароднага фінансавага інстытута. Акрамя таго, калі за
кошт сродкаў ўрада пакрываць ўсе абавязацельствы перад укладчыкамі
гэтага банка, то такое ж зразумелае жаданне ўзнікне і ў пацярпелых у выніку
банкруцтва іншых банкаў, што наогул будзе мець непрадказальныя наступствы
для эканомікі краіны. Па-другое, спроба рэалізаваць схему пакрыцця абавязацельстваў
перад укладчыкамі Укрпромбанка за кошт бюджэтных сродкаў будзе азначаць
не што іншае як эмісію Нацбанкам гэтых самых 7, 297 млрд. грн. Ва ўмовах,
калі яго друкаваныя станкі і так працуюць на поўную магутнасць, гэтыя дадатковыя
7 з лішнім мільярды могуць стаць тым каменем, які выкліча лавіну гіперінфляцыі
і падзенні курсу нацыянальнай валюты. Хоць і без таго сітуацыя для Нацбанка
выглядае не вельмі просты. У Фондзе гарантавання ўкладаў фізічных асоб
цяпер ледзь больш за 4 мільярдаў грыўняў, і без крэдыту Нацбанка ён не зможа
выканаць свае абавязацельствы перад укладчыкамі збанкрутавалых банкаў. А
выплата гэтых сродкаў укладчыкам непазбежна будзе ціснуць на спажывецкі
рынак і правакаваць рост попыту на замежную валюту. У сітуацыі з Укрпромбанком
паказальная таксама слабасць і карумпаванасьць ўсіх дзяржаўных інстытутаў.
З аднаго боку, вядома хто кантраляваў гэты банк і хто нясе адказнасць
за махлярства, звязанае з высновай з яго сродкаў. Акрамя таго, без усялякіх
праблем суды прымаюць рашэнне аб вывадзе з-пад закладу маёмасці на сотні
мільёнаў ці нават мільярдаў грыўняў, забяспечвае выкананне абавязацельстваў
даўжнікамі гэтага банка. Пры гэтым мы нічога не чуем аб узбуджэнні крымінальных
справаў супраць уладальнікаў і менеджэраў банка, а таксама няма жорсткай публічнай
пазіцыі ўсіх галін улады адносна спробаў вываду актываў з яго.
Трагедыя для сотняў тысяч і нават мільёнаў фізічных асоб, якія страцяць
свае зберажэнні, абгортваецца магчымасцю дадатковага ўзбагачэння невялікі
купкі "абраных". І перафразуючы вядомы выраз, можна з упэўненасцю
сказаць: каму крызіс, а каму маці родная.

Share This Post: